Intelligentietesten voor zeer jonge kinderen (vanaf 4 jaar en 2 maanden)

De Rakit (Revisie Amsterdamse Kinder Intelligentie Test) en de WPPSI-R (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence-Revised)

Drs. J.P.M. Voets, orthopedagoog
Braspenninglaan 134 
5237 NR 's-Hertogenbosch NL
tel: +31.(0)73.641.72.22 
Contact kan ook per E-mail: jpm.voets@orthopedagogiek.com
 

De Rakit en de WPPSI-R zijn 2 intelligentietesten die bij jonge kinderen, vanaf 4 jaar en 2 maanden, afgenomen kunnen worden.

De keuze voor de SON-R behoort eveneens tot de mogelijkheid, maar deze test is non-verbaal (niet talig) De test geeft géén informatie over de verbale capaciteiten van het kind. Aangezien ik dit een zeer belangrijk onderdeel vindt m.b.t. het schools leren acht ik deze test altijd geschikt. Momenteel wordt de test wél veel gebruikt om vast te stellen of een kind over een hoge intelligentie beschikt. (HIQ)

De RAKIT is een intelligentieonderzoek voor kinderen van 4;2 tot 11;2 jaar. Deze intelligentietest wordt door de commissie testaangelegenheden Nederland als meest betrouwbaar beoordeeld. (maximale score!)

Hieronder heb ik wat informatie geplaatst over beide testen: De Rakit en de WPPSI-R. Ook heb ik een beoordeling van de COTAN geplaatst. De COTAN (Commissie Testaangelegenheden) beoordeelt iedere test en geeft een totaal waardering. De COTAN heeft er ook voor gezorgd dat de WISC III 2002 NL, een test die wordt gebruikt bij kinderen > 6 jaar, nu wel een betrouwbare normering heeft gekregen.
 
Meer informatie over de RAKIT
 
De betekenis van de RAKIT
De RAKIT is een individuele algemene intelligentietest voor kinderen van vier jaar en twee maanden tot elf jaar en twee maanden (Bleichrodt, Resing, Drenth & Zaal, 1987; Bleichrodt, Drenth, Zaal & Resing, 1987). De test is genormeerd op een steekproef van in totaal 1415 personen. Samen met de SON-R tests behoort de RAKIT tot de best beoordeelde intelligentietests (Evers, van Vliet-Mulder & Groot, 2000). Op alle aspecten is de test indertijd door de COTAN als 'goed' beoordeeld. Ofschoon de normgegevens nu ongeveer twintig jaar oud zijn, en in dit opzicht verouderd zijn, is de test nog volop in gebruik. Voor de indicatiestelling in het kader van de leerlinggebonden financiering (Resing, Evers, Koomen, Pameijer, Bleichrodt & van Boxtel) heeft de RAKIT op grond van de sterk verouderde normen een B-kwalificatie gekregen (voldoende) in plaats van A (goed). Ten behoeve van de indicatiestelling voor leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs (RVC-VO) worden ook deugdelijke instrumenten geselecteerd. Aan deze lijst is dit jaar de RAKIT toegevoegd.

RAKIT (groep 4;2 – 11;2 jaar)

De RAKIT is een intelligentieonderzoek voor kinderen van 5;2 tot 11;2 jaar. Deze intelligentietest wordt door de commissie testaangelegenheden Nederland (COTAN) als zeer betrouwbaar beoordeeld. (maximale score!) Deze test meet de algemene intelligentie en geeft daarnaast geeft gedetailleerde cognitieve informatie.

De test kan een bijdrage leveren aan tijdige onderkenning van ontwikkelings-achterstanden en/of leerproblemen, adviezen inzake schoolkeuze en aan het behandelingsproces van kinderen.
Het algemene intelligentieniveau wordt uitgedrukt in een totaal Rakit IQ score.
Bij het afnemen van de RAKIT worden pauzes ingelast.
 
RAKIT: In aanvulling op het IQ kunnen de volgende factoren worden onderscheiden.
1.   De perceptuele redeneerfactor: 5 onderdelen
De opdrachten doen een beroep op het abstract (logisch) redeneren, nauwkeurig waarnemen en het niet afgeleid worden door details.
Onderdeel 1.
Exclusie: uit vier abstracte figuren er één kiezen welke niet voldoet aan een regel waaraan de drie andere wel voldoen;
Onderdeel 2.
Analogieën: het zoeken van een verband tussen twee begrippen, bijv. jongen-man; meisje-......;
 Onderdeel 3.
Verborgen figuren: het ontdekken van een figuur dat verborgen zit in een grotere, complexe tekening;
Onderdeel 4.
 Kwantiteit: het maken van vergelijkingen met betrekking tot aantal, volume, gewicht, oppervlakte, lengte, e.d.;
schijven: het zo snel mogelijk plaatsen van schijven met gaatjes op een bord met opstaande staafjes;
Onderdeel 5.
 Figuur herkennen: het benoemen van onvolledige tekeningen.
2.   De verbale leerfactor:
De opdrachten hebben een sterk mondeling (verbaal) aspect. Het gaat om het kennen èn kunnen leren van betekenisinhouden.
Onderdeel 6.
Woordbetekenis: bij een gegeven woord het juiste plaatje aanwijzen. Dit onderdeel geeft inzicht in de passieve
woordenschat van het kind.
Onderdeel 7.
Namen leren: aan poezen en vlinders worden op grond van hun uiterlijk namen gegeven, die vervolgens tot
tweemaal toe teruggevraagd worden. Dit onderdeel doet een beroep op het kortdurend geheugen.
3. Ruimtelijke oriëntatie- en tempofactor:
Deze opdrachten doen een beroep op ruimtelijk inzicht en motorische vaardigheden.
Bovendien is er steeds een snelheidsfactor in het spel.
Onderdeel 8.
Doolhoven: met een soort pen zo snel mogelijk een doolhof doorlopen. Dit onderdeel zegt iets over de taakaanpak en het planningsgedrag.
Onderdeel 9.
Schijven: het zo snel mogelijk plaatsen van schijven met gaatjes op een bord met opstaande staafjes. Snelheid van handelen, vooruitkijken en inzicht in structuren staat hier centraal.
4. De verbale vlotheidfactor:
Onderdeel 10.
Ideeënproductie: in korte tijd zoveel mogelijk begrippen binnen een categorie noemen. Taalkennis en begrippen zeggen iets over de taalontwikkeling van het kind.
Onderdeel 11.
Vertelplaat: het kunnen vertellen van een verhaal in een logische samenhang. Het kunnen benoemen van begrippen en het doorzien van een “plot” staat centraal in dit onderdeel.
5. Het Geheugen:
Onderdeel 12.
Geheugenspan:
Tot slot het onderdeel 'geheugenspan' hetgeen niet is opgenomen in de bovengenoemde factorverdeling. Het gaat hierbij om het kunnen reproduceren van een reeks figuren in de juiste volgorde. Het visueel geheugen speelt een centrale rol.

De WPPSI-R (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence-Revised)

Het doel van deze test is het intelligentieniveau bepalen van kinderen in de leeftijdsgroep van 4 jaar t/m 7 jaar en 5 maanden.

De WPPSI-R is ingrijpend gewijzigd ten opzichte van de oude WPPSI uit 1981. Het materiaal is geactualiseerd en is kindvriendelijker geworden. Daarnaast is er de subtest "Figuurleggen" bijgekomen.

De huidige WPPSI-R is samengesteld uit zes verbale subtests:

1. informatie
2. begrijpen
3. Rekenen
4. Woordenschat
5. Overeenkomsten
6. Zinnen nazeggen

en zes performale subtests:

1. Figuur leggen
2. Geometrische figuren
3. Blokpatronen
4. Doolhoven
5. Onvolledige tekeningen
6. Dierenhuizen
 
 

Overzicht van de COTAN-beoordelingen van intelligentietests en ontwikkelingsschalen

Test

Uitgangspunten
testconstructie

Kwaliteit
testmateriaal

Kwaliteit
handleiding

Normen

Betrouw-
baarheid

Begrips-
validiteit

Criterium-
validiteit

Totaal

DOS

g

v

v

g

v

o

v

8

BOS 2-30

g

g

g

v

v

v

v

10

GOS 2.5-4.5

g

g

g

g

g

g

o

12

MOS 2.5-8.5

o

g

v

o

o

o

o

3

SON-R 2.5-7

g

g

g

g

g

g

g

14

WPPSI-R

o

g

v

o

o

v

o

4

LDT

g

g

g

g

v

v

v

11

RAKIT

g

g

g

g

g

g

g

14

SON-R 5.5-17

g

g

g

g

g

g

g

14

WISC-RN
Verouderd!

g

g

g

g

v

v

o

10

LEM

v

g

g

o

g

v

v

9

g = goed (2 punten), v = voldoende (1 punt), o = onvoldoende (0 punt)

Drie tests zijn door de COTAN uitzonderlijk positief beoordeeld: Dit zijn de RAKIT en de beide SON-tests.

Op alle onderdelen hebben zij het oordeel ‘goed’. Daarnaast worden de BOS 2-30, de GOS 2.5-4.5, de LDT, de WISC-RN (inmiddels vervangen door de WISC III) en de LEM redelijk tot goed beoordeeld. Bij deze tests zijn de uitgangspunten bij de testconstructie en de kwaliteit van testmateriaal en handleiding in het algemeen ‘goed’. Voldoende of onvoldoende zijn bij deze tests veelal normen en/of betrouwbaarheid en/of validiteit.

Twee tests zijn zeer laag beoordeeld en op grond daarvan niet geschikt voor algemeen diagnostisch gebruik. Dit zijn de MOS 2.5-8.5 en de WPPSI-R.

Het lage oordeel voor de WPPSI-R is het gevolg van de gebrekkige uitvoering van de Vlaams/Nederlandse aanpassing waarbij Nederlandse normen ontbreken, de betrouwbaarheid niet op relevante wijze wordt vastgesteld en geen onderzoek is gedaan naar de criteriumvaliditeit.

Als u uw kind wilt laten testen is het zinvol om de persoonlijkheid van uw kind nader te bekijken.

Aanvragen kunt u per email: jpm.voets@orthopedagogiek.com.

Telefonisch contact kan ook: 073-7417222 of GSM 06.24678743